درسنامه آموزشی تفکر و سواد رسانه‌ای کلاس دهم
درس 16: بازی، جدی است
خبرهای زیر را بخوانید:
- جوان 23 ساله‌ای پس از 72 ساعت بازی مداوم در کافه اینترنتی، بر اثر نارسایی قلبی جان باخت.
- نوجوانی بیش از 8 هزار دلار از حساب بانکی والدینش را پنهانی صرف خرید «صندوقچه‌های شانس» در بازی دیجیتال کرد.
- سازمان جهانی بهداشت رسما «اختلال بازی» را در فهرست بیماری‌های روانی و رفتاری خود قرار داد.
- سازمان غذا و داروی آمریکا یکی از بازی‌های ویدئویی را «داروی رسمی و تجویزی» برای درمان کودکان مبتلا به بیش‌فعالی تأیید کرد.
- درآمد صنعت بازی‌های ویدئویی، از مجموع درآمد کل صنعت سینما و موسیقی در سراسر جهان پیشی گرفت.
- کمیته بین‌المللی المپیک برگزاری اولین دوره رسمی «المپیک ورزش‌های الکترونیک» را برای سال 2025 تصویب کرد.
- نیروی دریایی ارتش آمریکا، هدایت پریسکوپ‌های زیردریایی‌های هسته‌ای خود را به دسته‌های بازی ایکس‌باکس سپرد.
- اجرای زنده یکی از خوانندگان در دنیای بازی برخط، بیش از 27 میلیون تماشاگر زنده داشت؛ جمعیتی که در هیچ استادیومی در واقعیت جا نمی‌شود.
گفت‌وگوی کلاسی (صفحه 131 کتاب درسی)
- از بین 1 تا 10 به جالب‌ترین خبرهایی که در بالا ذکر شد، نمره دهید.
- چه رازی در این تصاویر متحرک نهفته است که یک نفر حاضر است ساعت‌ها، چشم از صفحه نمایش برندارد؟
- این بازی‌ها با مغز و روان ما چه می‌کنند که تا این حد روی اقتصاد دنیا، رفتار آدم‌ها و حتی ارتش کشورها تأثیر می‌گذارند؟
این عناوین خبری یک پیام روشن برای ما دارند: بازی‌های رایانه‌ای، دیگر فقط یک بازی ساده نیستند، بلکه بسیار جدی هستند.
راز قدرت بازی‌های رایانه‌ای
وقتی یک فیلم ترسناک می‌بینید، هرقدر هم که وحشتناک باشد، در نهایت شما روی مبل نشسته‌اید و فقط «تماشاگر» هستید. اگر قهرمان فیلم اشتباه کند و در اتاق تاریک را باز کند، مقصر شما نیستید و می‌توانید به حماقت او بخندید! اما در بازی چطور؟ در بازی، شما خودتان کنشگرید و اگر دری را به اشتباه باز کنید، هیولا به شما حمله می‌کند.
در دنیای واقعی، اگر هنگام رانندگی اشتباه و تصادف کنید، ممکن است پیامد جبران‌ناپذیر داشته باشد. اما در بازی پیامدها جبران‌پذیر است. بارها شکست می‌خورید، تصادف می‌کنید یا کشته می‌شوید اما هر بار با هیجان بیشتر دوباره شروع می‌کنید.
بازی اکثر حواس ما را به خود درگیر می‌کند. این درگیری هم زمان حواس فیزیکی در کنار ترکیب داستان، تصویر، صدا و قوانین پاداش و چالش، تجربه غوطه‌وری را ایجاد می‌کند؛ به نحوی که ذهن ما فرصتی برای توجه به دنیای بیرون پیدا نمی‌کند.
یکی از دلایلی که بازی‌های ویدئویی امروزی را جذاب‌تر کرده، ترکیب بازی با هوش مصنوعی است. هوش مصنوعی مدام رفتار ما را بررسی می‌کند. اگر بازی زیادی سخت شود، آن را کمی راحت‌تر می‌کند و اگر خسته‌کننده شود، چالش‌های تازه‌ای جلوی ما می‌گذارد. به این ترتیب، تجربه بازی برای هر بازیکن، شخصی‌تر می‌شود.
فعالیت گروهی (صفحه 133 کتاب درسی)
واقعیت افزوده، واقعیت مجازی، هوش مصنوعی و زنجیره بلوکی (بلاک چین) چه تغییراتی در بازی‌های رایانه‌ای ایجاد کرده است؟
گفت‌وگوی کلاسی (صفحه 133 کتاب درسی)
جای خالی زندگی در بازی
سه موقعیت زیر را در کلاس بخوانید. به نظر شما، هر کدام از این افراد دقیقا چه نیاز یا کمبودی در دنیای واقعی داشته‌اند که سعی می‌کنند آن را در دنیای بازی جبران کنند؟
موقعیت اول: سارا احساس می‌کند هیچ‌چیز در زندگی‌اش سر جای خودش نیست و کنترلی روی اتفاقات ندارد. او به خانه می‌آید، یک بازی شبیه‌ساز مزرعه‌داری نصب می‌کند و دو ساعت با آرامش محصولاتش را می‌کارد و حصارها را مرتب می‌کند.
سارا در این بازی به دنبال چیست؟
موقعیت دوم: مهرداد تمام روز در مدرسه مشغول درس و تابع مقررات مدرسه است. او به محض رسیدن به خانه، یک بازی جهانباز را اجرا می‌کند. سوار یک ماشین می‌شود، به دل کوه و دشت می‌زند و هیچ‌کدام از مأموریت‌های اصلی بازی را هم انجام نمی‌دهد!
مهرداد در این بازی چه چیزی را تجربه می‌کند؟
موقعیت سوم: فرشاد در بازی فوتبال مدرسه شکست سنگینی می‌خورد و حس بدی پیدا می‌کند. وقتی به خانه می‌آید، بازی فیفا را روی رایانه قابل حملش باز می‌کند. یک تیم ضعیف برمی‌دارد و با نتیجه 0-24 بازی را می‌برد.
فرشاد از این بازی چه استفاده‌ای می‌کند؟
انواع بازیکنان
یکی از پژوهشگران بازیکنان را براساس انگیزه‌های روانشناختی‌شان به چهار گونه اصلی تقسیم کرده است: